راپیدوگراف و آبرنگ روی کاغذ
44×60 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1342
پیشینه:
این اثر متعلق به مجموعه شخصی خانواده هنرمند می‌باشد.
اثر حاضر در کتاب «گزیده آثار منصور قندریز 1344-1314؛ از آفتابی به آفتاب دیگر» (ص 74) به کوشش رویین پاکباز، انتشارات نظر (1398) به چاپ رسیده است.

نقاشی‌های منصور قندریز سبکی منحصربه‌فرد از مدرنیسم شرقی را در جریان شکل‌گیری هنرنوگرای ایرانی به نمایش می‌گذارد. ارجاعات این هنرمند به برخی عناصر، نمادها و رنگ‌گذاری‌های برگرفته از نگارگری ایرانی، نقوش سنتی، اشاره به موضوعات اساطیری و تأثیرپذیری از برخی هنرمندان غربی چون هانری ماتیس، در شکل‌گیری این سبک نقش پررنگی ایفا کرده‌اند.

قندریز در جوانی از دنیا رفت و تقریباً یک دهه در جریان مدرنیسم ایرانی حضور داشت، اما تأثیر شگرفی بر فضای هنر ایران در دهه چهل از خود برجای گذاشت؛ دهه قندریز، دورانی غنی و پرطنین بود، تعداد آثاری که او در چهار سال پایانی زندگی‌اش خلق کرد، بسیار چشمگیر و سبک کار او پرقدرت بود.

اثر پیش‌رو به زمانی تعلق دارد که قندریز بعد از یک دوره نسبتاً طولانی کار با رنگ‌های تیره و ساختارهای پیچیده نقوش، وارد هنرکده هنرهای تزیینی شد. او در این دوره با فرامرز پیلارام و مسعود عربشاهی و چند تن دیگر از هنرمندان جنبش سقاخانه همکلاسی بود و در مسیر آموختن بنیان‌های هنر مدرن به عنوان مشق کلاسی آثاری مشابه با همکلاسی‌هایش خلق کرد. در این مرحله‌ او تجربه‌اندوزی آکادمیک و تقلید از شیوه‌های امپرسیونیسم و پست‌امپرسیونیسم را به‌سرعت پشت‌سر گذاشت و به گستره‌ای از رنگ‌های درخشان و روشن رجوع کرد.

قندریز در این تابلو لحنی طناز و شاعرانه‌ را برای بیان هنری خود برگزیده و رنگ‌آمیزی درخشانی را در توازن با ترکیب‌بندی‌ قرینه معکوس فیگور شاه و ملکه در کارش به نمایش می‌گذارد. مهمترین ویژگی نقاشی پیش‌رو سادگی و رهایی رنگ‌ها و مناسبات عناصر فیگوراتیو سهل و ممتنع در شباهت‌پذیری با الگوی ورق‌های بازی‌ اروپایی است. لازم به تذکر است که اثر مشابهی از فرامرز پیلارام با ساختاری مشابه در کلکسیون خانواده هنرمند موجود است که آشکارا نشان می‌دهد هر دو هنرمند در اثنای تحصیل در هنرکده هنرهای تزیینی و احتمالاً برای ارایه یک پروژه درسی (مانسیون) این موضوع را طراحی کرده‌اند.

تلاش قندریز در این‌جا برای رهایی از قید و بند اصول نقاشی آکادمیک و نزدیک شدن به نوعی نقاشی کودکانه، در نقاشی فیگوراتیو است و به همین دلیل می‌تواند ایده ثابتی را که در پس ذهنش داشته با ساختار تصویرپردازانه و بیانی شوخ‌طبعانه به تصویر بکشد. سبک اختصاصی او در کار نقاشی که بر انگیزاننده افکار خلاق و منشاء رویاهای تصویری قندریز هستند، در این نقاشی به‌صورت رویای تجسمی رنگارنگی تجلی یافته‌اند.