مضا: «کلانتری 92/6/23» (پایین چپ)
اکریلیک روی بوم
150×100 سانتیمتر
تاریخ اثر: 1392

نقاشی‌های کاهگلی پرویز کلانتری، جلوه ملموسی از زندگی مردمان کویر ایران را به تصویر می‌کشند. زیست ساده و بی‌آلایش مردمان کویر برای او از چنان جذابیتی برخوردار بود که در پی آن سال‌ها به جست‌وجو و طراحی از فضاهای کویری ایران پرداخت و در نهایت خوانش خود را با زبانی از جنس همان سادگی زیست مردمان کویر بر بوم به تصویر کشید. برای کلانتری آفتاب و خاک، دو عنصر اصلی حیات انسان ایرانی را تشکیل می‌دهند؛ از این‌رو در غالب آثارش، مانند اثر پیش‌رو، از آسمان خبری نیست؛ هرچه هست، خاک و خاک است و خاک و آفتابی که بر تن تف‌دیده زمین با شدت می‌تابد و داغ سوزانِ آفتابی درخشان را بر بدن ترک‌خورده خاک برای همیشه منقوش می‌گرداند.

با این حال، این زیستن ساده، سرشار از شوق و شور زندگی و عشق به هستی است. هرچند در فضاهای به نمایش درآمده در نقاشی‌های کلانتری، پیکره انسانی حضور ندارد، اما رد پای انسان را نمی‌توان از طبیعت پاک کرد. در واقع معماری و ساخت بنا برای زیست و عبادت، ماحصل حضور انسان در طبیعتِ سخت کویر است که او را به صبوری و دوام آوردن در این خاک فرامی‌خواند. از این‌رو آن‌چه چون نگینی در پهنای دشت‌های کویری نقاشی‌های کلانتری، و غالباً در مرکز اثر می‌درخشد، گنبدی است با کاشی‌های فیروزه‌ای که در کنار دیوارهای کاهگلی، گنبدها و بادگیرها، درختان و بوته‌ها فضای دل‌انگیزی را برای زیستی در آرامش و سکوتی تعمق‌وار ممکن می‌سازد. شاید به همین دلیل آبادی‌های مجسم‌شده در نقاشی‌های کلانتری را بسان آرمانشهر دانسته‌اند؛ سرزمین موعودی که در خلوص فضا به واسطه رنگ‌های گرم خاکی تجسم یافته و ذهن دغدغه‌مند انسان معاصر را به سکوت و آرامش فرامی‌خواند و پاسخ به چیستی هویت را برای او در بازگشت به گذشته و سنت امکان‌پذیر می‌داند. این نگاه همراه با احترام و تکریم خاطرات گذشته ریشه در عشق و علاقه‌ای دارد که کلانتری به مام وطن و خاک ایران داشت. او در این‌باره می‌گوید: «من نقاش همین مناظر خاک‌آلود مملکت خودم هستم، عاشق این خاک. من سال‌هاست که خاکبازی می‌کنم، چراکه خشت و خاک برایم مفهومی عمیق و شاعرانه دارد و هر خشت و هر دیوار از گذر زمان حرف‌ها دارد. همین‌طور ساییدگی دیوارها که سخن از باد و باران دارد. حتی زمینی که این‌طور با اطمینان زیر پا احساس می‌کنیم، اشاره‌ای است به ناپایداری. این خشت‌ها سرگذشت تبار ماست که بر دیوار نقش شده است»[1].

[1] . کلانتری، پرویز (1368). من نقاش مناظر خاک‌آلود مملکتم هستم، مصاحبه با کیهان فرهنگی، آبان، ش 68، ص 64.